Đăng lúc: 10/11/2026 01:34:16 PM

Nhà ở xã hội là chính sách an sinh nhằm hỗ trợ các đối tượng đáp ứng điều kiện theo quy định pháp luật có cơ hội tiếp cận nhà ở với mức giá phù hợp. Tuy nhiên, lợi dụng nhu cầu mua nhà ở xã hội ngày càng tăng, nhiều đối tượng đã sử dụng chiêu trò quảng cáo “suất ngoại giao”, “suất nội bộ”, “bao đậu hồ sơ” để yêu cầu người dân chuyển tiền, sau đó chiếm đoạt tài sản.

Vậy hành vi lừa đảo mua bán suất nhà ở xã hội có thể bị xử lý như thế nào? Người nhận tiền chạy hồ sơ, môi giới suất ngoại giao hoặc làm giả giấy tờ để hợp thức hóa điều kiện mua nhà có thể phải chịu trách nhiệm hình sự hay không?

1. Những thủ đoạn lừa đảo mua bán nhà ở xã hội phổ biến

Thực tế, các đối tượng lừa đảo thường lợi dụng tâm lý muốn mua được nhà với giá ưu đãi của người dân để đưa ra những lời quảng cáo hấp dẫn như có suất mua nội bộ, suất ngoại giao, được chủ đầu tư ưu tiên hoặc có khả năng tác động để hồ sơ chắc chắn được xét duyệt.

Một số thủ đoạn thường gặp gồm:

Tự nhận có quan hệ với chủ đầu tư, cán bộ cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền để nhận tiền chạy suất mua nhà ở xã hội.
Quảng cáo có suất ngoại giao, suất nội bộ không cần xét duyệt điều kiện hoặc không cần thực hiện đầy đủ thủ tục theo quy định.
Yêu cầu người dân chuyển tiền đặt cọc, giữ chỗ, phí làm hồ sơ hoặc tiền chênh lệch để được ưu tiên mua nhà.
Sử dụng thông tin, hình ảnh và tài liệu của dự án có thật để tạo lòng tin, sau đó yêu cầu người mua chuyển tiền vào tài khoản cá nhân.
Làm giả giấy xác nhận thu nhập, giấy tờ cư trú hoặc các tài liệu khác nhằm hợp thức hóa điều kiện đăng ký mua nhà ở xã hội.

Điểm chung của các thủ đoạn này là tạo dựng thông tin gian dối, khiến người mua tin rằng mình có khả năng được mua nhà ở xã hội, từ đó tự nguyện chuyển giao tiền cho đối tượng thực hiện hành vi.

2. Lừa đảo mua bán suất nhà ở xã hội bị xử lý hình sự như thế nào?

Theo Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025 người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản nếu đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm.

Đối với hành vi lừa đảo liên quan đến mua bán nhà ở xã hội, nếu người thực hiện không có suất mua nhà, không có khả năng thực hiện cam kết nhưng vẫn đưa ra thông tin gian dối để người dân tin tưởng chuyển tiền nhằm chiếm đoạt thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về tội danh này.

Mức hình phạt được quy định tại Điều 174 như sau:

Khung hình phạt cơ bản: Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm đối với trường hợp chiếm đoạt tài sản từ 2 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng hoặc thuộc các trường hợp luật định.
Chiếm đoạt tài sản từ 50 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng: Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.
Chiếm đoạt tài sản từ 200 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng: Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm.
Chiếm đoạt tài sản từ 500 triệu đồng trở lên: Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân.

Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định theo quy định pháp luật.

Như vậy, tùy theo số tiền chiếm đoạt và các tình tiết của vụ án, hành vi lừa đảo mua bán suất nhà ở xã hội có thể dẫn đến mức hình phạt rất nghiêm khắc, kể cả tù chung thân.

3. Làm giả hồ sơ để mua nhà ở xã hội có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Bên cạnh hành vi lừa đảo chiếm đoạt tiền, việc làm giả giấy tờ để hợp thức hóa hồ sơ mua nhà ở xã hội cũng là vấn đề cần đặc biệt lưu ý.

Theo Điều 341 Bộ luật Hình sự, người có hành vi làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức hoặc sử dụng con dấu, tài liệu giả để thực hiện hành vi trái pháp luật có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Tùy tính chất, mức độ và các tình tiết định khung, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 06 tháng đến 07 năm.

Đáng chú ý, nếu một người vừa có hành vi làm giả giấy tờ, vừa sử dụng những tài liệu này để thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về nhiều tội danh nếu đáp ứng đầy đủ các yếu tố cấu thành tương ứng.

4. Nhận tiền chạy hồ sơ, nhận tiền xin suất ngoại giao có phạm tội không?

Không phải mọi trường hợp nhận tiền môi giới hoặc hỗ trợ làm hồ sơ mua nhà ở xã hội đều mặc nhiên cấu thành tội phạm.

Tuy nhiên, nếu người nhận tiền đưa ra thông tin gian dối về khả năng xin suất mua nhà, không có khả năng thực hiện nhưng vẫn cố tình nhận tiền nhằm chiếm đoạt thì có thể bị truy cứu về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự.

Trường hợp người nhận tiền thực sự có ý định thực hiện công việc nhưng sau đó không thực hiện được cam kết thì cần căn cứ vào thỏa thuận, quá trình giao nhận tiền, mục đích sử dụng tiền và các chứng cứ liên quan để xác định đây là tranh chấp dân sự hay có dấu hiệu của tội phạm hình sự.

Ngoài ra, nếu có hành vi đưa, nhận hoặc môi giới hối lộ nhằm tác động đến người có chức vụ, quyền hạn để giải quyết hồ sơ mua nhà ở xã hội thì tùy từng trường hợp, người liên quan còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về các tội danh tương ứng.

5. Người bị lừa đảo khi mua nhà ở xã hội cần làm gì?

Khi phát hiện có dấu hiệu bị lừa đảo trong quá trình đăng ký mua nhà ở xã hội, người bị hại cần chủ động thực hiện các biện pháp sau:

Lưu giữ hợp đồng, giấy nhận tiền, phiếu thu, chứng từ chuyển khoản và các tài liệu liên quan.
Sao lưu tin nhắn, email, nội dung trao đổi, quảng cáo và thông tin cam kết của người nhận tiền.
Xác minh thông tin dự án, chủ đầu tư và quy trình tiếp nhận hồ sơ mua nhà ở xã hội.
Nhanh chóng trình báo sự việc đến cơ quan công an có thẩm quyền, cung cấp tài liệu và chứng cứ liên quan.
Tham khảo ý kiến luật sư để được đánh giá hành vi, xác định trách nhiệm pháp lý và hướng xử lý nhằm bảo vệ quyền lợi của mình.

Việc cung cấp đầy đủ chứng cứ về quá trình giao dịch, thủ đoạn gian dối và dòng tiền sẽ có ý nghĩa quan trọng trong quá trình xác minh, điều tra và giải quyết vụ việc.

6. Luật sư tư vấn, hỗ trợ giải quyết các vụ việc lừa đảo mua bán nhà ở xã hội

Lừa đảo mua bán nhà ở xã hội không chỉ khiến người dân mất đi khoản tiền tích lũy mà còn có thể phát sinh những tranh chấp pháp lý phức tạp liên quan đến hợp đồng, giao dịch dân sự và trách nhiệm hình sự.

Việc xác định đúng bản chất hành vi, đánh giá chứng cứ và lựa chọn phương án xử lý phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị hại cũng như người bị tố giác, người bị buộc tội.

Công ty Luật Mạnh Thăng cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật, hỗ trợ giải quyết các vụ việc có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tư vấn quyền và nghĩa vụ của các bên trong giao dịch nhà ở, tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự.

Thông tin liên hệ Công ty Luật Mạnh Thăng